۲۴ فوریه ۲۰۲۶ - تیرزپاتاید یکی از داروهایی است که طی سال های اخیر درمان چاقی و بیماری هایی مانند دیابت را متحول کرده است. با وجود موفقیت بالینی، سازوکارهای دقیق مولکولی و سلولی آن هنوز به طور کامل شناخته نشده اند. یک مطالعه روی موش ها نشان می دهد که این دارو با فعال سازی بافت چربی قهوهای -نوعی چربی تخصص یافته برای مصرف انرژی - تأثیر مستقیمی بر بهبود متابولیسم دارد.
به گفته ی پژوهشگران، این نتایج به درک بهتر مکانیسم های اثر تیرزپاتاید کمک می کند و مسیرهای جدیدی برای توسعه درمان های جامع تر برای چاقی و سایر بیماری های متابولیک می گشاید. این مطالعه که در مجله Biomedicine & Pharmacotherapy منتشر شده است، توسط دکتر ماریون پیرو، پژوهشگر دانشکده زیست شناسی و مؤسسه بیومدیسین دانشگاه بارسلونا (IBUB)، مؤسسه تحقیقاتیSant Joan de Déu (IRSJD) و شبکه تحقیقاتی CIBEROBN در فیزیولوژی چاقی و تغذیه هدایت شده است.
دارویی با عملکرد دوگانه
تیرزپاتاید- با نام ژنریکMounjaro - برای کنترل وزن در بزرگسالان مبتلا به چاقی یا اضافه وزن همراه با بیماری های همراه، و همچنین برای درمان دیابت نوع ۲ کنترل نشده تأیید شده است. برخلاف بسیاری از داروهای ضد چاقی، این دارو به طور هم زمان بر گیرنده های دو هورمون GIP و GLP‑1 تاثیر می گذارد. این عملکرد دوگانه باعث کاهش قابلتوجه وزن بدن می شود، عمدتاً از طریق کاهش اشتها و دریافت غذا.
برای درک بهتر نحوه عملکرد تیرزپاتاید، پژوهشگران اثرات آن را بر انواع مختلف بافت چربی در یک مدل حیوانی بررسی کردند؛ تحلیلی که انجام آن در انسان ممکن نیست. ابتدا موش های چاق - که با رژیم پرچرب تغذیه شده بودند - با تیرزپاتاید درمان شدند. سپس نتایج با گروهی از موش ها که دارو دریافت نکرده بودند اما همان مقدار غذا مصرف کرده بودند، مقایسه شد. این طراحی امکان تفکیک اثرات مستقیم دارو از اثرات ناشی از کاهش مصرف غذا را فراهم کرد.
نتایج نشان داد که تیرزپاتاید بافت چربی قهوهای را فعال می کند؛ یعنی نوعی چربی که کالری ها را «میسوزاند»، برخلاف چربی سفید که عمدتاً ذخیره کننده چربی است و در چاقی تجمع می یابد. دکتر پیرو توضیح داد: «این فعال سازی با افزایش توانایی مصرف انرژی و تولید باتوکاین ها –مولکول های مفید برای متابولیسم - همراه است».
این یافته مهم است، زیرا نشان میدهد تیرزپاتاید فراتر از کاهش وزن ناشی از کاهش اشتها، اثرات متابولیک مستقلی دارد. دکتر پیرو، افزود: «این دارو نه تنها وزن بدن را کاهش می دهد، بلکه اثرات مفیدی بر متابولیسم دارد. بافت چربی قهوه ای فعال، گلوکز و چربی را در بدن می سوزاند و همین امر می تواند به کاهش وزن، کاهش قند و چربی خون و بهبود متابولیسم کمک کند».
به سوی درمان جامع تر چاقی
فعال سازی چربی قهوه ای سال هاست که به عنوان یک راهبرد امیدوارکننده برای مقابله با چاقی و اختلالات متابولیک مطرح است، اما تلاش های دارویی پیشین اغلب به دلیل عوارض جانبی - به ویژه قلبی - ناکام مانده اند. «تیرزپاتاید با وجود فعال سازی چربی قهوه ای، این عوارض منفی را ندارد؛ برعکس، فواید قلبیعروقی نشان داده است. اگر این یافته ها در انسان تأیید شوند، اهمیت توسعه درمان هایی را تقویت می کند که نه تنها اشتها را کاهش می دهند، بلکه مصرف انرژی و فعال سازی چربی قهوه ای را نیز افزایش می دهند».
این رویکرد نشان می دهد که درمان های چاقی زمانی مؤثرترند که به طور هم زمان بر چندین مکانیسم فیزیولوژیک اثر بگذارند و یک راهبرد جامع ارائه دهند. این می تواند به بهبود کنترل وزن و کاهش اختلالات همراه مانند دیابت نوع ۲ و سایر بیماری های متابولیک کمک کند.
درک دقیقتر مکانیسم های اثر تیرزپاتاید همچنین می تواند به بهبود نحوه تجویز این داروها در آینده کمک کند. شناسایی بیمارانی که بیشترین سود را می برند – برای مثال افرادی با کاهش مصرف انرژی - می تواند راه را برای پزشکی شخصی تر باز کند؛ روشی که نه فقط بر اشتها یا وزن، بلکه بر وضعیت متابولیک کلی تمرکز دارد.
با این حال، پژوهشگران تأکید می کنند که پیش از تعمیم این نتایج به انسان، مطالعات بیشتری لازم است. از آنجایی که این مطالعه روی موش ها انجام شده است، باید محتاط بود؛ زیرا تفاوت های قابلتوجهی میان گونه ها در تنظیم متابولیسم، توزیع بافت چربی و پاسخ به داروها وجود دارد. بنابراین، به شواهد بالینی بیشتری درباره اثر این داروها بر چربی در انسان نیاز داریم.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2026-02-anti-obesity-drug-metabolism-weight.html